Co to jest endoskopia?

Endoskopia to nowoczesna metoda diagnostyczna, która umożliwia ocenę wnętrza organizmu w czasie rzeczywistym, bez konieczności wykonywania rozległych zabiegów chirurgicznych. Badanie endoskopowe polega na wprowadzeniu endoskopu – cienkiego, elastycznego lub sztywnego narzędzia wyposażonego w źródło światła i kamerę – przez naturalne otwory ciała lub niewielkie nacięcia, co pozwala na dokładną ocenę stanu narządów wewnętrznych. Dzięki temu badania endoskopowe wykorzystuje się m.in. do oceny obrębie przewodu pokarmowego, w tym górnego odcinka przewodu pokarmowego oraz dolnego odcinka przewodu pokarmowego, ale także innych struktur, takich jak pęcherza moczowego, jamy nosowej czy szyjki macicy.

Na czym polega endoskopia w praktyce? Badanie umożliwia wykrycie zmian chorobowych, ocenę błony śluzowej oraz identyfikację stanu zapalnego, a w razie potrzeby także pobranie materiału do dalszych badań, w tym badania histopatologicznego. W trakcie badania lekarz może wykonać pobranie wycinka lub pobieranie wycinków błony śluzowej do dalszych badań histopatologicznych, co ma kluczowe znaczenie w procesie dalszej diagnostyki. Endoskopia pozwala nie tylko na wykrycie zmian chorobowych, ale także na szybkie podjęcie decyzji dotyczących dalszych badań lub leczenia, co czyni ją jednym z podstawowych narzędzi współczesnej diagnostyki medycznej.

Jak wygląda badanie endoskopowe przewodu pokarmowego krok po kroku?

Badanie endoskopowe rozpoczyna się od wywiadu medycznego i kwalifikacji pacjenta do procedury. Lekarz informuje o tym, czym polega endoskopia, jakie są jej cele oraz możliwe ryzyka i korzyści. Pacjent podpisuje zgodę na badanie i otrzymuje szczegółowe instrukcje dotyczące przygotowania – np. pozostawania na czczo lub oczyszczenia jelit, w zależności od rodzaju endoskopii.

Tuż przed badaniem pacjentowi podaje się środki uspokajające lub wykonuje się znieczulenie miejscowe – np. gardła lub odbytu – aby zmniejszyć dyskomfort. W przypadku bardziej inwazyjnych procedur, możliwe jest zastosowanie znieczulenia ogólnego. W niektórych przypadkach – jak badanie dzieci, osób z silnym lękiem lub z poważnymi schorzeniami – konieczna jest sedacja głęboka lub obecność anestezjologa.

Samo badanie polega na wprowadzeniu endoskopu przez odpowiedni otwór ciała – np. jamę ustną, nos, odbyt . Endoskop wprowadza się ostrożnie, przesuwając go wzdłuż badanego narządu. W czasie rzeczywistym obraz z wnętrza organizmu wyświetla się na ekranie monitora, co pozwala lekarzowi dokładnie ocenić błonę śluzową i inne struktury anatomiczne.

Podczas badania możliwe jest wykonanie dodatkowych czynności – np. pobranie wycinka lub materiału do dalszych badań histopatologicznych, usunięcie polipów, tamowanie niewielkich krwawień albo usuwania ciał obcych. W niektórych przypadkach wykonuje się również endoskopia igłowa lub bardziej specjalistyczne procedury, takie jak endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW).

Po zakończeniu badania pacjent pozostaje pod obserwacją, zwłaszcza jeśli zastosowano sedację. Przez kilka godzin może odczuwać uczucie ciała obcego w gardle, wzdęcia brzucha lub niewielki dyskomfort – to typowe objawy, które zwykle szybko ustępują. Lekarz poinformuje, kiedy można wrócić do jedzenia i codziennych aktywności, a także, kiedy i gdzie dostępne będą wyniki badania histopatologicznego, jeśli pobrano próbki.

Endoskopia przełyku, żołądka i jelit – rodzaje badania endoskopowego

Badania endoskopowe odgrywają kluczową rolę w diagnostyce zaburzeń połykania oraz chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pozwalają one nie tylko ocenić stan błony śluzowej przełyku, żołądka czy jelit, ale również pobrać wycinki do badania histopatologicznego, usunąć ciała obce lub wykonać drobne zabiegi terapeutyczne. W przypadku podejrzenia takich schorzeń jak zwężenie przełyku, rozlany kurcz przełyku, zapalenie przełyku, czy też nowotwory, endoskopia bywa badaniem pierwszego wyboru. W zależności od wskazań lekarz może zlecić jeden z kilku typów badań endoskopowych.

Każde z tych badań ma swoje konkretne wskazania i wybierane jest w zależności od objawów pacjenta, podejrzewanych chorób i wcześniejszych wyników diagnostycznych. W przypadku dysfagii najczęściej wykonywana jest gastroskopia, która pozwala wykryć zmiany w obrębie jamy ustnej, przełyku, wpustu żołądka i żołądka, a także pobrać materiał do analizy. W sytuacjach nagłych – np. podejrzenia obecności ciała obcego lub połknięcia substancji żrących – badanie endoskopowe może być nie tylko diagnostyczne, ale też ratujące zdrowie i życie pacjenta.

Czym jest endoskopia kapsułkowa?

Endoskopia kapsułkowa to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyczna umożliwiająca ocenę wnętrza jelita cienkiego, a w niektórych przypadkach także innych odcinków przewodu pokarmowego. W przeciwieństwie do klasycznego badania endoskopowego, nie wymaga wprowadzeniu endoskopu przez naturalne otwory ani znieczulenia – pacjent po prostu połyka niewielką kapsułkę o wymiarach ok. 1 × 3 cm, która zawiera mikrokamerę, źródło światła oraz nadajnik.

Po połknięciu kapsułki obraz z wnętrza jelita cienkiego jest przesyłany do specjalnego rejestratora, który pacjent nosi przy sobie przez cały czas trwania badania – zwykle 6 do 8 godzin. W tym czasie urządzenie wykonuje tysiące zdjęć, umożliwiając ocenę błony śluzowej i wykrycie zmian chorobowych, takich jak krwawienia, polipy, owrzodzenia czy objawy choroby Leśniowskiego-Crohna.

Endoskopia kapsułkowa znajduje zastosowanie zwłaszcza wtedy, gdy inne metody zawodzą – np. przy przewlekłej niedokrwistości, krwawieniu z nieznanego źródła, czy podejrzeniu zmian nowotworowych jelita cienkiego. Choć umożliwia diagnostykę trudno dostępnych odcinków przewodu pokarmowego, jej ograniczeniem jest brak możliwości pobranie wycinka ani wykonania zabiegu w trakcie badania. Brak możliwości pobrania wycinków błony śluzowej sprawia, że w razie potrzeby konieczne jest wdrożenie dalszych badań histopatologicznych lub klasycznej endoskopii.

Mimo tych ograniczeń, endoskopia kapsułkowa to ogromny krok naprzód w diagnostyce chorób jelita cienkiego, oferujący pacjentom komfort, bezpieczeństwo i skuteczność, bez uczucia ciała obcego czy bolesnych manipulacji.

Jakie choroby można wykryć dzięki endoskopii?

Endoskopia umożliwia wykrycie zmian chorobowych na bardzo wczesnym etapie, co znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Dzięki badaniu wnętrza organizmu w czasie rzeczywistym możliwa jest ocena stanu błony śluzowej, identyfikacja ognisk zapalnych, pobranie wycinka oraz skierowanie do dalszych badań histopatologicznych. Badanie endoskopowe polega nie tylko na diagnostyce objawów, ale także na ich precyzyjnej lokalizacji i ocenie rozległości zmian.

W obrębie przewodu pokarmowego endoskopia pozwala rozpoznać takie schorzenia jak: wrzody żołądka i dwunastnicy, choroba refluksowa przełyku, stany zapalne błony śluzowej, choroby nowotworowe, polipy, uchyłki, zmiany naczyniowe czy choroby zapalne jelit – w tym chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). Badanie umożliwia również ocenę dolnego odcinka przewodu pokarmowego w przypadku krwawień z odbytu, przewlekłych biegunek, smolistych stolców czy niewyjaśnionego spadku masy ciała.

Dzięki nowoczesnym technologiom, badania endoskopowe wykorzystuje się także poza gastroenterologią – w diagnostyce układu oddechowego (badanie wnętrza tchawicy), laryngologicznego (badanie krtani, jamy nosowej, zatok przynosowych), urologicznego (cewki moczowej, pęcherza moczowego), a nawet ginekologicznego (np. endoskopia szyjki macicy). W określonych sytuacjach możliwe jest również wziernikowanie stawu czy jamy brzusznej – np. przy podejrzeniu ciąży pozamacicznej lub konieczności usunięcie pęcherzyka żółciowego.

Endoskopia umożliwia diagnostykę schorzeń przełyku, badanie jelita cienkiego i grubego, a także dokładną ocenę układu pokarmowego w przypadkach przewlekłego kaszlu, zaburzeń głosu, uczucia ciała obcego lub innych niepokojących objawów. W razie potrzeby może zostać poszerzona o pobranie materiału, tamowanie krwawień, usunięcie polipów lub ciał obcych, co czyni ją nie tylko narzędziem diagnostycznym, ale i interwencyjnym.